Cholesterol đến từ đâu?

Cholesterol là một loại chất béo có trong máu. Toàn bộ lượng cholesterol mà cơ thể cần được tạo ra bởi gan. Ngoài ra, cơ thể cũng hấp thụ cholesterol từ thực phẩm.

Cơ thể chúng ta cần cholesterol để sản xuất hormone và các chất cần thiết cho quá trình tiêu hóa thức ăn. Tuy nhiên, khi có quá nhiều cholesterol, chất béo này sẽ tích tụ trong động mạch, gây xơ vữa động mạch và dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

Cholesterol đến từ đâu?

Cholesterol trong cơ thể đến từ hai nguồn chính: gan và thực phẩm.

Phần lớn lượng cholesterol trong máu là do gan, các cơ quan và tế bào khác trong cơ thể tạo ra. phần còn lại được hấp thụ từ thực phẩm.

Cholesterol được chia thành hai loại là “cholesterol tốt” và “cholesterol xấu”. Ăn nhiều thực phẩm giàu chất béo chuyển hóa và chất béo bão hòa sẽ làm tăng nồng độ cholesterol xấu trong máu.

Khi chúng ta ăn nhiều cholesterol, gan sẽ giảm sản xuất cholesterol và đào thải cholesterol dư thừa, nhờ đó duy trì nồng độ cholesterol trong máu ở mức cân bằng. Tuy nhiên, không phải khi nào cơ chế này cũng diễn ra một cách hiệu quả.

Một số người mang gen ra lệnh cho gan tạo ra nhiều cholesterol hoặc làm chậm quá trình đào thải cholesterol khỏi cơ thể. Người mang những gen này có thể bị cholesterol cao ngay cả khi không hề ăn nhiều chất béo hay cholesterol.

Các loại cholesterol

Cholesterol được chia thành hai loại chính là cholesterol lipoprotein mật độ thấp (LDL) và cholesterol lipoprotein mật độ cao (HDL). LDL cholesterol được gọi là cholesterol xấu vì nồng độ LDL trong máu quá cao sẽ gây xơ vữa động mạch.

HDL cholesterol được gọi là cholesterol tốt vì HDL vận chuyển cholesterol đến gan, tại đây cholesterol bị loại bỏ khỏi máu. Điều này có nghĩa là HDL cholesterol giúp ngăn ngừa tắc nghẽn động mạch.

Vì lý do này nên cần duy trì nồng độ HDL cholesterol ở mức cao và nồng độ LDL cholesterol ở mức thấp. Một cách để kiểm soát mức cholesterol là thực hiện chế độ ăn tốt cho tim mạch.

Những thực phẩm làm tăng LDL cholesterol

Thực phẩm có nguồn gốc từ động vật như thịt, trứng và sữa có chứa cholesterol nhưng chất béo có ảnh hưởng nhiều hơn đến nồng độ cholesterol trong máu.

Từ lâu, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa làm tăng cholesterol xấu và tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

Ăn thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa sẽ thúc đẩy gan tạo ra nhiều LDL cholesterol hơn. Chất béo bão hòa có trong những loại thực phẩm như:

• Sản phẩm từ sữa nguyên kem
• Thịt đỏ, gồm có thịt bò, thịt bê, thịt trâu, thịt cừu, dê và thịt lợn
• Thịt chế biến sẵn như thịt nguội, xúc xích, thịt xông khói, thịt muối
• Các loại bánh nướng lò như bánh quy, bánh bông lan, bánh mì
• Thực phẩm chế biến sẵn

Thực phẩm chứa nhiều chất béo chuyển hóa cũng làm tăng LDL cholesterol. Ví dụ về những thực phẩm này:

• Các loại bánh nướng lò
• Đồ ăn chiên
• Bơ thực vật

Những thực phẩm làm tăng HDL cholesterol

Một số loại thực phẩm giúp cải thiện tỷ lệ HDL/LDL và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch:

• Các loại cá béo như cá hồi, cá mòi, cá nục, cá trích, cá cơm và cá thu
• Sản phẩm làm từ đậu nành như đậu phụ, váng đậu, tempeh
• Các loại hạt như hạt lanh, hạt chia, vừng
• Các loại quả hạch như óc chó, hồ đào, hạt dẻ
• Rau lá xanh
• Thực phẩm giàu chất xơ hòa tan như yến mạch, trái cây, rau và các loại đậu
• Dầu ô liu

Mức cholesterol bình thường

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) khuyến nghị duy trì cholesterol toàn phần, LDL và HDL cholesterol ở mức như sau:

• Cholesterol toàn phần: dưới 150 mg/dL
• LDL cholesterol: Dưới 100 mg/dL
• HDL cholesterol: Trên 50 mg/dL

Bạn cần xét nghiệm máu định kỳ để theo dõi mức HDL, LDL và cholesterol toàn phần. Người từ 20 tuổi trở lên nên xét nghiệm cholesterol máu 4 đến 6 năm một lần. Nếu có chỉ số cholesterol bất thường hoặc các yếu tố nguy cơ gây bệnh tim mạch khác thì bạn sẽ phải xét nghiệm thường xuyên hơn.

Theo hướng dẫn mới nhất, chỉ số cholesterol là chưa đủ để đánh giá nguy cơ mắc bệnh tim mạch của một người. Bác sĩ còn phải xem xét các các yếu tố khác như:

• Mức độ hoạt động
• Thói quen ăn uống
• Cân nặng
• Tuổi tác
• Giới tính
• Các bệnh lý khác đang mắc, chẳng hạn như bệnh tiểu đường type 2
• Có hút thuốc hay không
• Các loại thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng

Nếu bị cholesterol cao, bạn cần thực hiện các biện pháp giảm cholesterol, gồm có điều chỉnh lối sống và dùng thuốc để giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

Tóm tắt bài viết

Cholesterol trong cơ thể chủ yếu được tạo ra bởi gan và các cơ quan khác. Chỉ có một lượng nhỏ cholesterol đến từ thực phẩm. Mức cholesterol phụ thuộc vào nhiều yếu tố, gồm có di truyền, tuổi tác, chế độ ăn uống, mức độ hoạt động…

Bạn nên xét nghiệm cholesterol máu định kỳ để theo dõi mức cholesterol. Nếu cholesterol ở mức cao, bạn cần điều chỉnh chế độ ăn uống và lối sống để đưa nồng độ cholesterol về mức khỏe mạnh. Nếu không có tác dụng thì sẽ phải dùng thuốc.