Điều trị tủy răng ngoài miệng (răng bị bật, nhổ) - Bộ y tế 2017

I. ĐẠI CƯƠNG

•  Là kỹ thuật điều trị nội nha ở ngoài miệng để giữ bảo tồn răng trong các trường hợp răng bị bật nhổ ra khỏi ổ răng.
•  Thời gian răng nằm ngoài huyệt ổ răng là yếu tố quan trọng nhất quyết định thành công của việc điều trị.

II. CHỈ ĐỊNH

•  Răng bị bật khỏi ổ răng sau chấn thương Răng được chủ động nhổ do thầy thuốc để điều trị các bệnh lý liên quan.

III. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

•  Răng bị bật nhổ ra khỏi ổ răng trong thời gian quá lâu mà không được bảo quản.
•  Xương ổ răng vùng răng bị bật nhổ không đảm bảo cho việc cấy lại răng sau khi điều trị nội nha.
•  Răng mới bật ra khỏi ổ răng có thể cấy lại ngay mà không phải điều trị nội nha.

IV. CHUẨN BỊ

1. Người thực hiện

•  Bác sĩ Răng hàm mặt.
•  Trợ thủ.

2. Phương tiện

2.1. Phương tiện và dụng cụ

•  Ghế máy nha khoa
•  Máy siêu âm, đầu siêu âm nội nha
•  Máy đo chiều dài ống tủy
•  Bộ khám: Khay, gương, gắp, thám trâm...
•  Bộ dụng cụ điều trị nội nha
•  Bộ cách ly cô lập răng
•  Bộ lèn nội nha A-D...
•  Cây nhồi MTA

2.2. Thuốc và vật liệu

•  Thuốc tê
•  Thuốc sát khuẩn
•  Dung dịch bơm rửa
•  Vật liệu điều trị nội nha
•  MTA

3. Người bệnh

• Người bệnh được giải thích và đồng ý điều trị.

4. Hồ sơ bệnh án

•  Hồ sơ bệnh án theo quy định.
•  Phim chụp xương ổ răng để xác định tình trạng xương ổ răng .

V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

1. Kiểm tra hồ sơ bệnh án

•  Kiểm tra, đối chiếu hồ sơ bệnh án theo quy định
•  Xem lại các phim chụp ổ răng .

2. Kiểm tra người bệnh

• Đánh giá tình trạng toàn thân, tại chỗ và răng cần điều trị

3. Thực hiện kỹ thuật

3.1. Bảo vệ răng

• Răng cần được chăm sóc trong suốt thời gian răng ở ngoài ổ răng:
• Giữ ẩm chân răng bằng dung dịch nước muối sinh lý.

3.2. Điều trị nội nha

• Trong suốt quá trình điều trị nội nha không được làm sang chấn hệ thống dây chằng và xương răng.

3.3. Vô cảm

• Nếu tuỷ răng sống thì vô cảm bằng gây tê tại chỗ hoặc/và gây tê vùng bằng Xylocain 2%.

3.4. Cách ly răng

• Sử dụng đê cao su.

3.5. Mở tuỷ

•  Dùng mũi khoan thích hợpmở đường vào buồng tủy
•  Dùng mũi khoan Thích hợp để mở toàn bộ trần buồng tủy.

3.6. Sửa soạn hệ thống ống tủy

- Lấy sạch tủy ở buồng tuỷ và ống tủy.

- Xác định miệng ống tủy và số lượng ống tủy:

•  Dùng thám trâm nội nha để tìm miệng ống tủy,
•  Trường hợp không thể phát hiện miệng ống tủy, dùng siêu âm tạo rãnh ở sàn tủy và thám trâm nội nha để tìm.
• Dựa vào miệng ống tủy và các rãnh ở sàn ống tủy để xác định số lượng ống tủy.

- Xác định chiều dài làm việc của các ống tuỷ: Thăm dò ống tủy bằng trâm số 10.

- Tạo hình và làm sạch hệ thống ống tủy:

•  Sử dụng các file cầm tay hoặc/ và máy để tạo hình hệ thống ống tủy.
•  Bơm rửa hệ thống ống tủy bằng các dung dịch nước muối sinh lý, ôxy già 3 thể tích, Natri hypoclorid 2,5-5%...

- Dùng đầu siêu âm phối hợp xen kẽ với các file và dung dịch bơm rửa để làm sạch hệ thống ống tủy.

3.7. Hàn kín hệ thống ống tủy

- Chọn cây lèn ngang với các kích thước phù hợp:

•  Chọn cây lèn vừa khít và ngắn hơn chiều dài làm việc ống tủy 1-2mm.

- Chọn côn gutta-percha chính:

•  Chọn và đặt 1 côn gutta-percha chuẩn phù hợp với file đã tạo hình sau cùng.
•  Kiểm tra côn gutta-percha trong ống tủy trên Xquang.
•  Rút côn gutta-percha ra khỏi ống tủy.

- Đặt và lèn côn Gutta percha vào ống tuỷ:

•  Đưa chất dán dính vào thành ống tuỷ ở 1/3 dưới ống tủy về phía cuống răng.
•  Đặt Gutta-percha chính vào ống tủy.
•  Lèn Gutta bằng cây lèn ngang.
•  Đặt côn phụ vào khoảng trống được tạo ra bởi cây lèn, dùng cây lèn tiếp theo để lèn.
•  Lặp lại nhiều lần đặt và lèn Gutta đến khi cây lèn chỉ còn đi được 1/3 trên ống tuỷ.
•  Lấy bỏ Gutta-percha thừa trong buồng tuỷ sát đến miệng ống tủy bằng nhiệt.
•  Lèn 1/3 trên ống tủy bằng cây plugger đã được hơ nóng.

- Đặt và lèn Gutta các ống tủy còn lại:

• Lặp lại các bước đặt và lèn Gutta như đã trình bày ở trên lần lượt ở từng ống tủy còn lại.

- Kiểm tra kết quả hàn hệ thống ống tủy bằng Xquang.

3.8. Hàn phục hồi thân răng

• Hàn kín buồng tủy và phục hồi thân răng bằng vật liệu thích hợp.

3.9. Cắm lại răng vào huyệt ổ răng

• Đặt lại răng theo vị trí giải phẩu.
• Kiểm tra và điều chỉnh khớp cắn.
• Cố định răng: Thời gian cố định có thể kéo dài 4-6 tuần.

VI. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

1. Trong quá trình điều trị

•  Thủng sàn tủy: Hàn kín vị trí thủng bằng MTA, Canxi hydroxide, GIC
•  Thủng thành ống tủy: Hàn kín vị trí thủng bằng MTA, Canxi hydroxide, GIC.
•  Gãy dụng cụ trong ống tủy: lấy dụng cụ gãy.

2. Sau quá trình điều trị

•  Răng dính khớp hoặc di động bất thường
•  Tiêu chân răng hoặc xương quanh chân răng