Túi thừa tá tràng cạnh nhú: một nguyên nhân gây tắc mật ít được biết đến- Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn

Ví dụ

• Chúng ta thường nghe tắc mật ngoài gan do sỏi mật, do u đầu tụy, ung thư đường mât…nhưng còn một nguyên nhân gây tắc mật ít được biết đến, đó là tắc mật do túi thừa tá tràng. 
• Trên thế giới đã ghi nhận nhiều báo cáo trong y văn về trường hợp này, tuy nhiên ở Việt Nam hiện vẫn chưa được biết đến nhiều. Tắc mật do túi thừa tá tràng thường không có biểu hiện rầm rộ với vàng da và cơn đau quặn mật mà thường là gây dãn đường mật từ từ, ứ đọng dịch mật và tạo sỏi.
• Tuy nhiên, cũng có khi gây ra hậu quả vô cùng trầm trọng như trường hợp hiếm thấy dưới đây được ghi nhận lại tại Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn.
• Bệnh nhân N.T.T ( 67 tuổi ở Quảng trị) bị đau thượng vị từng đợt tái đi tái lại hơn 02 năm nay, trước đó người bệnh đã khám nhiều nơi được chẩn đoán là viêm dạ dày, điều trị thuốc nhưng không bớt.
• Bệnh nhân vào Sài Gòn khám bệnh, khi siêu âm phát hiện sỏi túi mật và sỏi ống mật chủ. Kết quả siêu âm ghi nhận túi mật có vài viên sỏi nhỏ 4-5mm đường kính, ống mật chủ dãn 27mm. Bệnh nhân được chẩn đoán sỏi ống mật chủ, sỏi túi mật.
• Sau khi nội soi mật tụy, bác sĩ phát hiện có túi thừa tá tràng cạnh nhú Vater nhưng không thông được vào ống mật chủ. Bệnh nhân được phẫu thuật cắt túi mật, mở ống mật chủ lấy sỏi và đặt ống Kehr ( ống bằng silicon đặt vào ống mật chủ dẫn lưu dịch mật ra 1 cái túi mang bên người). 
• 15 ngày sau Bác sĩ cho rút ống Kehr, ngay chiều hôm đó mật chảy vào ổ bụng gây viêm phúc mạc mật, phải mổ lại lần 2, đặt lại ống Kehr. 45 ngày sau lần mổ thứ 2 bệnh nhân đến tái khám (vẫn còn mang ống Kehr).
• Kết quả siêu âm bụng cho thấy Ống mật chủ lại dãn 19mm, chụp Xquang qua ống Kehr, không có sỏi trong ống mật, nhưng thuốc cản quang gần như không qua tá tràng sau 20 phút.
• Từ kết quả trên, các bác sĩ tiến hành nội soi mật tụy (ERCP) đặt guidewire qua ống kehr, tuy nhiên guidewire không qua được lổ nhú để vào tá tràng mà đội niêm mạc tá tràng lên nên ekip phẫu thuật quyết định dùng dao kim rạch niêm mạc tá tràng ngay chỗ guidewire đội niêm mạc lên và và tiến hành thủ thuật cắt cơ vòng (ERCP theo kỹ thuật Rendez-vous).
• Sau 02 ngày kẹp ống Kehr, bệnh nhân được rút ống Kehr ra và khi siêu âm kiểm tra thì ống mật chủ đã không dãn trở lại, bệnh nhân được xuất viện.

Bàn luận

• Ở trường hợp này, túi thừa tá tràng đã gây cản trở thoát mật vào tá tràng gây hiện tượng dãn ống mật chủ từ từ, ứ đọng dịch mật và tạo sỏi trong túi mật cũng như ống mật chủ.
• Trước lần phẫu thuật đầu tiên ống mật chủ dãn lớn 27mm nhưng bilirubin chỉ tăng nhẹ cho thấy ống mật chủ dãn không phải do sỏi kẹt gây dãn cấp tính. 45 ngày sau đó, chụp XQ qua ống kehr cho thấy đoạn cuối ống mật chủ tắc hoàn toàn và chỉ sau khi  ERCP cắt cơ vòng thì bệnh lý mới được giải quyết triệt để.
• Sai lầm ở đây là chỉ mở ống mật chủ lấy sỏi nhưng không giải quyết đoạn cuối ống mât chủ bị hẹp do túi thừa, dẫn đến xì mât vào ổ bụng khi rút ống Kehr, phải mỗ lại lần thứ 2.
• Tại bệnh viện chúng tôi phần lớn các trường hợp túi thừa gây bệnh lý mật tụy đều được điều trị bằng cắt cơ vòng qua nội soi mật tụy. Yildirgan MI [5] đề nghị nên cắt cơ vòng ngay cả khi không có sỏi trong ống mật chủ nếu như nhú nằm trong túi thừa hoặc trên bờ của túi thừa.
• Nếu nhú nằm cách túi thừa hơn 3cm thì chỉ cắt cơ vòng theo chỉ định thông thường. Vài tác giả cho rằng cắt cơ vòng không thôi thì chưa đủ, mà cần có thêm các phẫu thuật như là: cắt túi thừa, tạo hình nhú, nối mật ruột….

Nguồn: Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn