Cập nhật về điều trị viêm tụy cấp- Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn

I-Xử trí tình trạng cấp

• Tụy được cho "nghỉ ngơi" bằng cách không cho bệnh nhân ăn uống, nghỉ tại giường, và hút bằng sonde mũi dạ dày nếu đau nhiều, liệt ruột, trướng bụng hoặc ói.
• Kiểm soát đau bằng meperidine, liều lượng có thể lên đến 100–150 mg tiêm bắp mỗi 3–4 giờ nếu cần. Giảm liều ở những bệnh nhân suy giảm chức năng gan thận, bệnh nhân nhẹ cân.
• Morphine trước đây được xem là gây co thắt cơ vòng Oddi nhưng nay được đánh giá là có thể thay thế cho meperidine, do ít tác dụng phụ đáng kể hơn.
• Cho ăn uống trở lại khi bệnh nhân hết đau và phục hồi nhu động ruột (ngay cả khi amylase máu vẫn còn cao).
• Bước đầu cho uống các loại dịch trong, sau đó là chế độ ăn ít chất béo, tùy theo sự dung nạp của người bệnh và nếu không thấy đau lại.
• 20% bệnh nhân có thể đau lại khi cho ăn.
• Thường thực hiện cắt túi mật nội soi khi đã phục hồi sau viêm tụy cấp do nguyên nhân từ đường mật, mặc dù trong một số trường hợp chọn lọc, có thể chỉ cần nội soi cắt cơ vòng.
• Ở những bệnh nhân có viêm tụy cấp tái phát nhiều lần đi kèm với tụy phân đôi (pancreas divisum), đặt một stent vào nhú bé (minor papilla) hoặc cắt cơ vòng nhú bé (minor papilla sphincterotomy) có thể giảm tần số tái phát, mặc dù những biến chứng của phương pháp điều trị này cũng gặp khá thường xuyên.
• Đối với những trường hợp viêm tụy nặng hơn (đặc biệt là viêm tụy hoại tử) có thể bị mất dịch khá nhiều, cần phải truyền dịch với lượng nhiều (vd, 500–1000 mL/giờ cho vài giờ, sau đó là 250–300 mL/giờ) để duy trì thể tích nội mạch.
• Cần chăm sóc theo dõi bệnh nhân ở khoa săn sóc đặc biệt, tuy vậy cũng không nên nhấn mạnh quá mức việc truyền dịch.
• Cần truyền Calcium gluconate tĩnh mạch nếu có bằng chứng hạ calci máu kèm co giật têtani.
• Có thể cần truyền plasma tươi hoặc albumin ở những bệnh nhân có rối loạn đông máu hoặc giảm albumin máu (hypoalbuminemia).
• Lexipafant, một chất đối kháng yếu tố hoạt hóa tiểu cầu ( platelet-activating factor), được xem là không đem lại lợi ích nào cả.
• Đặt một stent vào kênh tụy (pancreatic duct) hoặc lỗ tụy (orifice) được xem là làm giảm nguy cơ viêm tụy hậu-ERCP và ngày càng được thực hiện thường xuyên hơn

II-Điều trị các biến chứng và tiếp tục theo dõi

• Cần hội chẩn với bác sĩ phẫu thuật trong mọi trường hợp viêm tụy cấp nặng.
• Phẫu thuật thăm dò là chỉ định, nếu nghi ngờ chẩn đoán và khi kiểm tra cho thấy có thể có tổn thương nghiêm trọng khả năng sửa chữa được bằng phẫu thuật (vd, thủng loét tiêu hóa).
• Khi bất ngờ phát hiện viêm tụy cấp trong khi phẫu thuật, cách xử trí tốt nhất là nên đóng bụng lại, không can thiệp ngoại khoa.
• Nếu viêm tụy nhẹ và có sỏi túi mật hoặc nhiều sỏi nhỏ đường mật, có thể tiến hành cắt túi mật.
• Khi viêm tụy nặng là hậu quả của sỏi ống mật chủ, đặc biệt khi có vàng da (Bilirubin toàn phần > 5mg/dL) hoặc viêm đường mật thì có chỉ định thực hiện ERCP kèm cắt cơ vòng nội soi (endoscopic sphincterotomy) và lấy sỏi.
• MRCP có thể hữu ích trong việc lựa chọn bệnh nhân để thực hiện điều trị bằng ERCP.
• Cắt cơ vòng nội soi (Endoscopic sphincterotomy) không cải thiện tiên lượng viêm tụy cấp nặng nếu không có viêm đường mật hoặc vàng da đi kèm.
• Phẫu thuật có thể cải thiện độ sống còn ở những bệnh nhân viêm tụy hoại tử và xấu đi về mặt lâm sàng với suy đa cơ quan hoặc không hồi phục sau 4 tuần.
• Phẫu thuật hầu như luôn luôn được chỉ định cho viêm tụy hoại tử. Mục tiêu của phẫu thuật là cắt lọc mô tụy hoại tử và mô bao quanh, đồng thời thực hiện dẫn lưu đầy đủ.
• Đối với các nhiễm trùng ở tụy, imipenem, 500 mg mỗi 8 giờ tiêm tĩnh mạch, là kháng sinh được chọn lựa vì đạt mức độ diệt khuẩn trong mô tụy đối với đa số vi khuẩn gây bệnh.
• Xì và lỗ rò kênh tụy đòi hỏi phải tiến hành nội soi điều trị hoặc phẫu thuật.

Nguồn: Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn