Các yếu tố tiên lượng bệnh nhân nặng trong viêm tuy cấp- Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn

I. Tiêu chuẩn VTC thể nặng khi có một trong các tiêu chuẩn sau đây

• Từ 3 điểm trở lên đối với thang điểm Ranson trong vòng 48 giờ đầu
• Từ 8 điểm trở lên đối với thang điểm APACHE II trong vòng 48 giờ đầu
• Suy cơ quan (suy hô hấp, suy tuần hoàn, suy thận, xuất huyết dạ dày ruột)
• Biến chứng hoại tử, abscess, nang giả tụy

II. Các yếu tố dự đoán lâm sàng

• Tuổi: tuổi càng cao tiên lượng càng xấu, trên 75 tuổi tỉ lệ tử vong gấp 15 lần trong vòng 2 tuần tuần đầu và tăng gấp 22 lần trong vòng 91 ngày
• Rượu là nguyên nhân gây viêm tụy và cũng là yếu tố nguy cơ gây tiên lượng nặng.
• Thời gian khởi bệnh đến lúc nhập viện ngắn, dưới 24 giờ là yếu tố tiên lượng nặng.
• Béo phì(BMI>30): tăng nguy cơ biến chứng  và tỉ lệ tử vong tăng gấp 2 đến 3 lần.
• Tràn dịch màng phổi sớm trong 24 giờ đầu lien quan VTC hoại tử và suy cơ quan.
• Suy cơ quan: suy hô hấp, suy thận, suy tuần hoàn và hoặc xuất huyết đường tiêu hoá là dấu hiệu nằm viện kéo dài và tăng nguy cơ tử vong, nếu xảy ra trong vòng 72 giờ đầu nhập viện kèm theo hoại tử tụy lan rộng TLTV 42%

III/Các yếu tố dự đoán dụa trên

A. Xét nghiệm và hình ảnh học

• Het> 44% 
• CRP: >150mg%  48 giờ sau nhập viện, báo hiệu tiên lượng nặng với độ nhạy, độ chuyên gia trị tiên đoán dương và âm theo thự tự 80,76, 67 và 86%, trong khi đó Procalcitonine báo hiệu độ chính xác 86 %
• Ngoài ra các yếu tố khác như antithrombin III, urinary trypsinogen activation peptide (TAP) còn đang nghiên cứu
• MSCT:  chính xác hơn siêu âm trong chẩn đoán VTC hoại tữ(90% so 73%), phương tiện được dùng một khi nghi ngờ VTC hoại tữ để đánh giá mức độ  hoại tữ tuỵ , viêm nhiễm quanh tụy và sự tụ dịch trong tụy cũng như ngoài tụy, từ đó Bathazar đưa ra bảng điểm dựa các yếu tố trên, trong nghiên cứu hồi cứu 268 bệnh nhân VTC nặng vở chỉ số MSCT >5 điểm   tăng tỉ lệ tử vong gấp 8 lần, nằm viện kéo dài gấp 18 lần và gấp 10 lần phẩu thuật cắt bỏ tụy hoại tử so với nhóm bệnh nhân có chỉ số < 5 điểm
• MRI cũng có vai trò tương tư như MSCT nhưng có chống chỉ định ít hơn CTscanner

B. Hệ thống tính điểm

Tiêu chuẩn RANSON: là bảng được ứng dụng sớm và thông dụng trong dư đoán VTC nặng, gồm 11 tiêu chuẩn trong đó có 5 điểm lúc nhập viện và 6 điểm sau 48 giờ kế tiếp

• TLTV   0 đến 3%  khi < 3 điễm
• 10 đến 15%  khi  ≥3 điễm
• 40%  khi ≥ 6 điễm

Tuy nhiên trong phân tích 110 nghiên cứu gần đậy tiêu chuẩn Ranson dứ báo tiên lượng ít hiệu quả để phát hiện VTC thể nặng. Dó vậy chúng ta nên sử dụng các hệ thống tính điểm khác trong và sau 48 giờ bệnh nhân  nhập viện

Nguồn: Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn