I. Đại cương

•  Hội chứng đường hầm cổ tay là bệnh lý do dây thần kinh giữa bị chèn ép ở cổ tay .
•  Triệu chứng LS thường xuất hiện từ từ, rối loạn cảm giác vùng thần kinh giữa chi phối làm BN tê, đau buốt vùng gan tay, đầu các ngón tay cái và ngón hai, ba.
•  Cận lâm sàng : điện cơ có sự bất thường dẫn truyền của thần kinh giữa ở vùng cẳng bàn tay , siêu âm có hình ảnh bao gân cổ tay dày và dịch tụ xung quanh.
•  Điều trị có nhiều phương pháp : vật lý trị liệu , thuốc NSAIDs dạng uống. Tiêm corticoid tại chỗ phương pháp điều trị thông dụng và mang lại hiệu quả tốt.

II. Chỉ định:

• Hội chứng đường hầm cổ tay.

III. Chống chỉ định:

- CCĐ tuyệt đối:

•  Nhiễm khuẩn ngoài da, nhiễm nấm tại vị trí tiêm... khi tiêm có nguy cơ đưa vi khuẩn, nấm vào trong khớp.
•  Cơ địa suy giảm miễn dịch.
•  Bệnh rối loạn đông máu.

- CCĐ tương đối: thận trọng với người bệnh có tiền sử đái tháo đường, tăng huyết áp, cần theo dõi sau tiêm ít nhất 60 phút. Chỉ thực hiện thủ thuật khi các bệnh lý trên đã được kiểm soát tốt.

IV.Chuẩn bị

1. Người thực hiện (chuyên khoa)

•  01 Bác sỹ đã được đào tạo và cấp chứng chỉ chuyên ngành cơ xương khớp và chứng chỉ tiêm khớp.
•  01 Điều dưỡng.

2. Phương tiện

•  Phòng thủ thuật vô trùng đạt tiêu chuẩn chuyên môn.
•  Hộp thuốc chống sốc theo quy định.
•  Hộp đựng dụng cụ vô trùng (xăng có lỗ, kẹp có mấu, bông băng gạc...).
•  Kim tiêm 26G (0,5 - 25mm).
•  Bơm tiêm nhựa 3 – 5 ml (loại dùng 1 lần)
•  Bông cồn 70o , dung dịch Betadin hoặc cồn iốt, băng dính y tế/ băng dính Urgo.
•  Thuốc: Hydrocortison acetat (Nồng độ 1ml = 25mg), mỗi đợt điều trị tiêm 3 mũi, mỗi mũi cách nhau 3 ngày ; Depo-Medrol (Methyl prednisolon acetat, nồng độ 1ml = 40mg) hoặc Diprospan (1ml = 5mg Betamethasone dipropionate + 2mg Betamethasone sodium phosphate)

V.Các bước tiến hành

1. Kiểm tra hồ sơ hoặc đơn thuốc về chỉ định, vị trí tiêm

2. Kiểm tra người bệnh: Giải thích cho BN về mục đích, tai biến của thủ thuật

3. Thực hiện kỹ thuật:

- Tư thế người bệnh: người bệnh ngồi, đặt ngửa bàn tay có khớp tiêm lên mặt bàn.

- Điều dưỡng:

•  Chuẩn bị thuốc tiêm
•  Sát trùng vị trí tiêm, trải săng
•  Quan sát BN trong quá trình làm thủ thuật: toàn trạng, những thay đổi bất thường khác
•  Băng chỗ tiêm, dặn dò người bệnh sau làm thủ thuật: BN giữ sạch và không để ướt vi trí tiêm trong vòng 24h sau khi tiêm. Sau 24h mới bỏ băng dính và rửa nước bình thường vào chỗ tiêm. Tái khám nếu chảy dịch, viêm tấy tại vị trí tiêm, sốt ...

- Bác sỹ

+ Sát trùng tay, đi găng vô khuẩn

+ Xác định vị trí tiêm

+ Tiến hành tiêm khớp : Tiêm ở cổ tay mặt gan bàn tay, điểm tiêm là bên dưới mạc giữ gân gấp, giữa gân gấp các ngón tay và gân cơ gan tay dài (là hai gân nổi rõ nhất), điểm tiêm nằm ở chỗ giao nhau giữa gân và nếp lằn da được giới hạn bằng đường ngang qua phía trên của mô cái và mô út, tránh chọc kim vào các gân

• Đường đi gần như tiếp tuyến với da, hướng kim về phía ngón tay hướng vào trong theo đường chính giữa.
• Kim đâm sâu tối thiểu 20 – 30mm.
• Liều lượng thuốc: 1ml

Hình minh họa: tiêm hội chứng đường hầm cổ tay. Nguồn: internet

VI.Theo dõi người bệnh sau thủ thuật

• Chỉ số theo dõi: mạch, HA, tình trạng chảy máu tại chỗ, tình trạng viêmtrong 24 giờ

VII.Tai biến và xử trí

• Đau tăng sau khi tiêm 12-24 giờ: do phản ứng viêm với tinh thể thuốc, thường khỏi sau một ngày, không phải can thiệp, có thể bổ sung thuốc chống viêm, giảm đau
• Nhiễm khuẩn tại chỗ tiêm (viêm mủ): biểu hiện bằng sốt, sưng đau tại chỗ, => điều trị kháng sinh.
• Biến chứng muộn: teo da, mất sắc tố da tại chỗ tiêm do tiêm nhiều lần vào một vị trí, hoặc tiêm quá nông. => Lưu ý không để thuốc trào ra khỏi vị trí tiêm. Nếu đã có tai biến, không cần xử trí gì thêm. Cần báo trước cho BN để tránh hoang mang.
• Tiêm vào thần kinh giữa, người bệnh có thể tê và mất cảm giác của ô mô cái, ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và một phần ngón nhẫn, lâu ngày có thể dẫn đến teo cơ. Xử trí: vật lý trị liệu, sau một thời gian có thể hồi phục. Để tránh biến chứng này, trong quá trình chọc kim cần quan sát kỹ, nếu người bệnh cảm thấy tê bì, đau chói vùng thần kinh giữa chi phối thì ngay lập tức rút kim ra, không tiêm thuốc.
• Biến chứng hiếm gặp: tai biến do BN quá sợ hãi- biểu hiện kích thích hệ phó giao cảm, do tiêm thuốc vào mạch máu hoặc tiêm quá nhanh: BN choáng váng, vã mồ hôi, ho khàn, có cảm giác tức ngực khó thở, rối loạn cơ tròn....xử trí: đặt người bệnh nằm đầu thấp, giơ cao chân, theo dõi mạch, huyết áp để có các biện pháp xử trí cấp cứu khi cần thiết.