Siêu Âm Tuyến Giáp Nhu Mô Không Đều Nói Lên Điều Gì?

1. Dấu hiệu tuyến giáp nhu mô không đều là gì?

Về mặt giải phẫu, tuyến giáp có 2 thuỳ, gồm thuỳ trái và phải. Vị trí tuyến giáp nằm ở vùng cổ trước, mỗi thuỳ giáp áp vào mặt trước của sụn giáp và một phần của khí quản. Ở giữa hai thuỳ nối với nhau bằng eo tuyến tạo nên tuyến giáp có hình cánh bướm. Ở người bình thường, hai thuỳ giáp có nhu mô đồng đều, kích thước tương xứng và không có xuất hiện khối u.

Trong trường hợp một trong hai thuỳ giáp có những nốt bất thường xuất hiện được gọi là nhân tuyến giáp (hay còn gọi là nang giáp, bướu giáp). Nhân tuyến giáp là tổn thương khu trú tại tuyến giáp, khi nhân phát triển có thể gây thay đổi cấu trúc và chức năng của tuyến giáp. Trong quần thể chung, nhân tuyến giáp khá phổ biến với tỉ lệ khoảng 4 – 7%. Nữ giới có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 5 lần so với nam giới. Như đã đề cập ở phía trên, bướu giáp lành tính thường không có triệu chứng đáng kể và thường được phát hiện thông qua siêu âm định kỳ kiểm tra.

Nhân tuyến giáp có thể là một nhân (đơn nhân) hoặc nhiều nhân (đa nhân). Ở những bệnh nhân có nhân tuyến giáp lớn có thể lồi lên vùng cổ gây biến dạng. Ngược lại, với những nhân tuyến giáp nhỏ dưới 1cm, hoặc nằm khu trú hoàn toàn trong nhu mô tuyến giáp thường khó phát hiện trên lâm sàng mà cần phải có siêu âm mới phát hiện được.

Hầu hết các trường hợp nhân tuyến giáp được siêu âm phát hiện là lành tính, nhưng vẫn có một số trường hợp là nhân ác tính, chứa tế bào ung thư. Các dấu hiệu siêu âm tuyến giáp gợi ý nhân tuyến giáp lành tính như sau:

• Nhân giáp có viền hồi âm kém, bao quanh nốt;
• Có hình ảnh nốt thoái hóa nang dạng bọt biển;
• Hoặc nốt đồng âm với nhu mô tuyến giáp;

Trong trường hợp nếu tuyến giáp nhu mô không đều và có nhân tuyến giáp đi kèm với những dấu hiệu sau nghi ngờ là ác tính:

• Bờ nang không đều, đa cung;
• Có cấu trúc giảm âm hoặc rất giảm âm;
• Nang có chiều cao lớn hơn chiều rộng;
• Có những nốt vi vôi hóa;
• Hạch di căn;
• Xâm lấn vỏ bao hoặc mô kẽ lân cận;
• Tổn thương cứng trên siêu âm đàn hồi.

Tùy theo tình trạng mà bệnh nhân có nhân tuyến giáp có thể được điều trị theo những phương pháp khác nhau. Hiện nay, các phương pháp điều trị nhân tuyến giáp bao gồm: Điều trị phẫu thuật loại bỏ nhân giáp, điều trị bằng Thyroxine hoặc tiêm cồn qua da hoặc điều trị Iod phóng xạ.

Theo GLOBOCAN 2008, ung thư tuyến giáp đứng hàng thứ 9 trong số các loại ung thư ở nữ giới với khoảng hơn 160.000 ca mới mắc hàng năm, đứng hàng thứ 20 trong số các loại ung thư ở nam giới với gần 50.000 ca mới mắc hàng năm và đứng hàng thứ 17 chung cho cả 2 giới. Tỉ lệ mắc khoảng 3/100.000 dân ở cả hai giới và tỷ lệ nam/nữ là 1/3.

Ung thư tuyến giáp có thể chia làm hai nhóm khác nhau đó là ung thư tuyến giáp thể biệt hóa và ung thư tuyến giáp thể không biệt hóa.

• Ung thư tuyến giáp thể biệt hóa tiến triển chậm, bệnh nhân thường đến viện ở giai đoạn chưa di căn xa, u tại chỗ và hạch di căn còn có thể cắt bỏ được và tiên lượng tốt.
• Ung thư tuyến giáp thể không biệt hóa tiến triển nhanh, bệnh nhân thường đến viện khi u và hạch đã xâm lấn rộng, không cắt bỏ được, di căn xa sớm và tiên lượng xấu.

Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, ung thư tuyến giáp là một trong những dạng ung thư dễ chữa trị thành công nhất, cơ hội sống trên 5 năm cho các bệnh nhân là gần 100%

Nguyên nhân gây ung thư tuyến giáp vẫn còn có nhiều tranh cãi và nghiên cứu, nhưng có 2 nguy cơ thường gặp nhất là:

• Tiền sử từng chiếu xạ vùng đầu - cổ: Bệnh nhân có điều trị các bệnh có khối u tại thanh quản, hạch cổ, tuyến hạnh nhân quá phát, u vòm họng,... được điều trị với xạ trị vùng cổ. Sau khi nhiễm tia xạ, bệnh nhân có nguy cơ ung thư giáp tăng đáng kể;
• Tiền sử gia đình từng mắc bệnh ung thư giáp, đặc biệt là thể ung thư tủy giáp trạng. Theo thống kê, có khoảng 6% bệnh nhân mắc ung thư giáp dạng nhú có yếu tố liên quan đến gia đình, nhất là người bệnh có hội chứng đa polyp gia đình, hội chứng Pendred, bệnh đa nội tiết,...

Trên lâm sàng, ung thư tuyến giáp biểu hiện một tình trạng gồm có u tuyến giáp, hạch cổ và di căn. Hiện nay, siêu âm đóng một vai trò quan trọng trong sàng lọc và phát hiện ung thư tuyến giáp phổ biến nhất.

Theo đó, bệnh nhân mắc ung thư tuyến giáp khi siêu âm có thể có một trong những dấu hiệu sau: Nhu mô 2 thùy giáp không đều, có hình ảnh nhân đặc, có hạch di căn, nhân giảm âm hoặc rất giảm âm, dấu hiệu vi vôi hóa bên trong,...

Tuy nhiên, đây chỉ là dấu hiệu nghi ngờ ung thư tuyến giáp, bệnh nhân khi phát hiện những dấu hiệu bất thường cần thực hiện chọc hút tế bào và phân tích để có kết luận cuối cùng. Đối với những bệnh nhân có dấu hiệu nhu mô tuyến giáp không đều mà không đi kèm bất kỳ những dấu hiệu nghi ngờ khác thì vẫn chưa kết luận bệnh nhân nghi ngờ có bệnh lý ác tính tại tuyến giáp. Tuy nhiên, nếu kết hợp với những dấu hiệu khác được mô tả ở trên cần nên được chỉ định các xét nghiệm chuyên sâu hơn như xạ hình tuyến giáp và các xét nghiệm xác định chẩn đoán như chọc hút tế bào và sinh thiết mô tuyến giáp.

Sau khi siêu âm tuyến giáp và phát hiện nhu mô tuyến giáp không đều, bác sĩ sẽ kiểm tra và đánh giá thêm các vị trí khác của tuyến giáp để kiểm tra các dấu hiệu bất thường khác. Một số trường hợp nhu mô tuyến giáp không đều và hậu quả của một số bệnh lý như cường giáp, viêm tuyến giáp (khi đó cần kếp hợp với xét nghiệm máu đánh giá nồng đô hooc môn tuyến giáp hay một số chỉ số đặc hiệu khác trong viêm tuyến giáp). Tuy nhiên, nếu phát hiện có những nhân tuyến giáp, cần xác định chính xác xem có phải là bướu nhân lành tính hay u ác tính dựa trên các đặc điểm của bướu. Ngoài dấu hiệu siêu âm, trong những trường hợp khó xác định cần có những phương pháp kiểm tra chính xác là chọc hút tế bào tuyến giáp.

Dưới sự hỗ trợ của siêu âm tuyến giáp, bác sĩ sử dụng một kim chọc hút nhỏ để chọc vào các nhân tuyến giáp để lấy mẫu tế bào, phân tích dưới kính hiển vi và xác định các tế bào ung thư ác tính. Các kết quả có thể gặp gồm:

• Ác tính: tỉ lệ nhân tuyến giáp ác tính chỉ chiếm từ 4 - 5% các trường hợp. Khối ung thư có thể ở dạng thể nang, thể nhú, thể tủy hoặc ung thư thể không biệt hóa.
• Lành tính: Trường hợp bướu giáp lành tính chiếm khoảng 69 - 74% các trường hợp nhân tuyến giáp. Bướu nhân lành tính có thể ở dạng bướu keo hoặc dạng viêm tuyến giáp Hashimoto, viêm bán cấp hoặc nang tuyến giáp.
• Không xác định: Có thể là tình trạng quá sản nang, quá sản tế bào Hurthle hoặc nghi ngờ ung thư. Cần phải sinh thiết mô tuyến giáp
• Không có chẩn đoán: Khoảng 5% trường hợp sinh thiết dưới hướng dẫn của siêu âm không thành công và không đưa ra được chẩn đoán. Bệnh nhân cần thực hiện sinh thiết lại hoặc phẫu thuật.