Nhiễm Zika và tật đầu nhỏ trong thai kỳ - Bệnh viện Từ Dũ

Virus Zika được phát hiện đầu tiên vào năm 1947, tại rừng Zikv thuộc quốc gia Brazil và theo ghi nhận của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hiện loại virus này đã lưu hành trên 86 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Tuy vậy, cho đến nay các nghiên cứu đặc tả về nhiễm zika trên thế giới còn rất hạn chế, đặc biệt là sự miễn dịch, sức đề kháng đối với bệnh, khả năng tái nhiễm virus này.

Tại Việt Nam, dịch bệnh do virus Zika bùng phát vào tháng 10/2016, chủ yếu tại các tỉnh phía Nam với khoảng 60 ca mắc, trong đó có khoảng 30 thai phụ thuộc khu vực TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Bình Dương.

 Virus Zika là chủng virus thuộc họ Flaviridae, cùng họ với virus Dengue gây sốt xuất huyết, có khả năng tấn công lên tế bào thần kinh gây ra tật đầu nhỏ và các bệnh lý mô não bẩm sinh:

• Vôi hóa nội sọ (hình ảnh thường găp trong hình ảnh học thần kinh)
• Tăng – giảm trương lực cơ
• Giảm thính lực
• Bất thường ở thị giác
• Chậm phát triển vận động.

Đối với phụ nữ mang thai, bệnh do virus Zika không ảnh hưởng đến thai phụ, chủ yếu là sự quan ngại về khả năng gây bệnh ảnh hưởng đến hệ thần kinh đối với thai nhi của virus Zika.

Tuy nhiên qua các nghiên cứu trên lâm sàng và cảnh báo của Tổ chức y tế thế giới, nếu thai phụ nhiễm virus Zika trong 3 tháng đầu, có nguy cơ gây bệnh, nhưng tỷ lệ rất thấp, chỉ khoảng 1đến10% và từ 3 tháng giữa đến cuối thai kỳ, các ảnh hưởng của virus Zika là không đáng kể, đồng thời cũng chưa có khẳng định chắc chắn dị tật đầu nhỏ là do virus Zika.

Về tật đầu nhỏ bẩm sinh ở trẻ:

Có nhiều nguyên nhân gây ra:

• Di truyền
• Rối loạn chuyển hóa
• Nhiễm độc
• Suy dinh dưỡng nặng…
• Nhiễm trùng Rubella, Toxoplasmosis (loại ký sinh trùng phổ biến tồn tại trong thức ăn và lây qua đường tiêu hóa), Herpes Simplex Virus (loại vi-rút truyền nhiễm có thể truyền từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp), Zika…

Tham gia chương trình sinh hoạt kỹ thuật trên đây, qua các khuyến cáo của Hiệp hội siêu âm sản phụ khoa quôc tế, Th.BS Hà Tố Nguyên, Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh – Bệnh viện Từ Dũ cho biết hội chứng não của thai nhi liên quan đến tật đầu nhỏ do Zika có thể phát hiện sớm nhất qua siêu âm.

Tuy nhiên trong quá trình siêu âm chẩn đoán, các bác sĩ cần lưu ý:

• Bắt đầu từ quý 2 tức là sau 18 tuần, sử dụng siêu âm hình thái 2D, 3D, 4D đo kích thước đầu thai nhi, quan trọng nhất là chu vi đầu và đường kính lưỡng đỉnh để đánh giá sự phát triển của đầu. 
• Siêu âm cấu trúc não - đánh giá hình ảnh siêu âm của vỏ não, qua đó có thể phát hiện bất thường cấu trúc não là nguyên nhân dẫn đến não có kích thước nhỏ.
• Quan sát hình dáng của đầu bằng siêu âm, cũng có thể phát hiện được sự thay đổi hình dáng đặc trưng trong hội chứng não bé.

Về nguyên tắc dự phòng nhiễm virus Zika

Diệt muỗi, lăng quăng:

• Loại bỏ dụng cụ chứa nước có lăng quăng
• Thường xuyên súc rửa, bảo vệ dụng cụ tránh nhiễm lăng quang
• Sử dụng các biện pháp diệt muỗi và phòng muỗi đốt

Phòng tránh lây qua đường tình dục

Đối với phụ nữ mang thai:

• Khám thai định kỳ
• Tư vấn xét nghiệm nếu phát hiện triệu chứng nghi ngờ

Đồng thời với các hành động cụ thể:

• Dành 10 phút mỗi tuần để kiểm  tra và loại trừ lăng quăng trong và ngoài nhà
• Phối hợp với y tế trong việc phun hóa chất diệt muỗi phòng bệnh sốt xuất huyết…

Nguồn: Bệnh viện Từ Dũ