Một số điều cần biết về tăng canxi máu ở bệnh nhân ung thư - Bệnh viện 108

Tăng canxi máu là hội chứng thường gặp ở bệnh nhân ung thư như: u đặc hệ tạo máu, ung thư vú, ung thư phổi, đa u tủy xương…. Tăng canxi máu là khi canxi máu > 2,6mmol/l hoặc canxi ion hóa > 1,3mmol/l. Bệnh nhân có hội chứng này thường có tiên lượng xấu.

Cơ chế:

• Di căn gây tiêu hủy xương (Chiếm 20%).
• Bài tiết hormone giống hormone cận giáp.
• Khối u sản xuất ra 1,25 –dihydroxy vitamin D gây tiêu hủy xương và tăng hấp thu canxi ở ruột non.
• Tăng canxi máu là một cấp cứu, tiên lượng sống phụ thuộc vào biến chứng tim mạch, bắt đầu có biểu hiện lâm sàng khi canxi máu > 3mmol/l.

Chẩn đoán:

• Mệt, buồn nôn, đau bụng, táo bón, đau bụng có thể dữ dội như viêm tụy cấp hoặc giống như tắc ruột.
• Trầm cảm, đau đầu, ngủ gà và có thể hôn mê.
• Đau cơ, chuột rút, co cứng cơ, liệt gốc chi.
• Huyết áp cao.
• Đái nhiều, khát nước.
• Suy thận trước thận do mất nước hoặc suy thận thực thể do lắng đọng canxi ở thận gây thiểu niệu, vô niệu.

Xét nghiệm:

• Định lượng canxi máu: Canxi máu > 2,6 mmol/l, canxi ion hóa > 1,3 mmol/l
• Điện tim: PR kéo dài, QT ngắn, có thể loạn nhịp tim như rung nhĩ, rung thất
• Xét nghiệm khác: Protein, albumin máu giảm, ure, creatinin máu tăng.

Điều trị:

Tăng thải canxi:

• Bù dịch đẳng trương NaCl 0,9% hoặc glucose 5% có pha kali với tốc độ 200-300ml/h (thận trọng với bệnh nhân suy tim, suy thận). .
• Lợi tiểu quai tĩnh mạch: Furosemid 20-40mg/2-4 giờ sau khi bù đủ thể tích và huyết động ổn định.
• Tiến hành lọc màng bụng hoặc thận nhân tạo: trong trường hợp tăng canxi máu nặng mà không có đáp ứng với các điều trị trên, bệnh nhân có suy thận, phù phổi.

Giảm hấp thu canxi:

• Không đưa nhiều canxi vào cơ thể qua đường tiêu hóa (ăn cá, xương…)
• Dùng corticoid nếu thừa vitamin D: Methylprednisolon 40mg tiêm tĩnh mạch 1-2 ống.
• EDTA Natri 50mg/kg pha trong dung dịch NaCl 0,9% hoặc glucose 5% truyền trong 4-6h sẽ gắp được canxi ion hóa.

Tăng cường gắn canxi vào xương:

• Calcitonin: Liều 250-400 đơn vị (4-8 đơn vị/kg) pha với dung dịch muối đẳng trương truyền tĩnh mạch trong 6-8h, theo dõi nồng độ canxi máu
• Phối hợp với biphosphonate: Pamidia 60-90mg (1-1,5mg/kg) pha với 500ml NaCl 0,9% truyền tĩnh mạch trong 2-6 giờ. Acid zoledronic (Zometa 4mg) pha với 500ml NaCl 0,9% truyền tĩnh mạch.

Nguồn: Bệnh viện 108