Zeaxanthin là gì? Có tác dụng gì cho da?

Zeaxanthin là gì?

Zeaxanthin là sắc tố màu vàng cam có trong nhiều loại trái cây và rau củ. Zeaxanthin là một loại carotenoid – một nhóm chất chống oxy hóa. Carotenoid là sắc tố tự nhiên giúp cho rau củ quả có màu vàng và cam. Có hơn 600 loại carotenoid được tìm thấy trong tự nhiên nhưng chỉ có khoảng 20 loại có trong máu và mô của con người.

Zeaxanthin là một trong ba loại carotenoid chính được tìm thấy trong mắt người, cùng với lutein và meso-zeaxanthin. Các hợp chất này có trong võng mạc và thủy tinh thể, tạo nên màu vàng giúp lọc ánh sáng xanh gây hại và bảo vệ mắt khỏi tác hại của tia cực tím.

Là một chất chống oxy hóa, zeaxanthin trung hòa các gốc tự do và ngăn ngừa stress oxy hóa. Điều này giúp ngăn ngừa lão hóa da sớm do tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, stress và các chất gây ô nhiễm trong môi trường.

Cơ chế tác dụng của zeaxanthin

Khi bôi ngoài da hoặc dùng qua đường uống, zeaxanthin có thể giúp bảo vệ tế bào da khỏi sự oxy hóa. Zeaxanthin mang lại lợi ích này thông qua nhiều cơ chế:

• Trung hòa các gốc tự do: Là một chất chống oxy hóa mạnh, zeaxanthin “nhường” electron cho các gốc tự do để vô hiệu hóa gốc tự do, ngăn chúng gây tổn hại đến các tế bào da.
• Giảm viêm: Zeaxanthin ngăn chặn một số phản ứng viêm nhất định khi da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.
• Bảo vệ da khỏi tia cực tím: Bằng cách hấp thụ tia cực tím, zeaxanthin bảo vệ da khỏi bị cháy nắng, tổn thương DNA và các tác hại khác của tia cực tím.
• Giữ ẩm cho da: Bằng cách làm chậm quá trình thoái hóa (peroxide hóa) các axit béo trong hàng rào bảo vệ da, zeaxanthin giúp duy trì độ ẩm cho da.
• Thúc đẩy sản sinh collagen: Zeaxanthin kích thích các nguyên bào sợi tạo ra nhiều collagen hơn, đây là loại protein mang lại cho làn da sự săn chắc và đàn hồi.

Các lợi ích của zeaxanthin đối với da

Hầu hết các nghiên cứu đã được tiến hành về zeaxanthin đều tập trung vào zeaxanthin trong thực phẩm chức năng nhưng bên cạnh đó cũng có nhiều nghiên cứu về lợi ích của thành phần này trong các sản phẩm bôi da. Các nghiên cứu hiện tại cho thấy rằng bổ sung zeaxanthin qua đường uống và bôi ngoài da có thể mang lại những lợi ích sau:

• Giảm các dấu hiệu lão hóa: Zeaxanthin giúp trẻ hóa làn da lão hóa và tổn thương do ánh nắng mặt trời bằng cách giảm nếp nhăn, đốm nâu và tình trạng da thô ráp.
• Ngăn ngừa ung thư da: Bằng cách trung hòa các gốc tự do do tia cực tím gây ra, zeaxanthin làm giảm nguy cơ ung thư hắc tố (melanoma) và ung thư da không phải tế bào hắc tố (non-melanoma).
• Trị mụn trứng cá và bệnh trứng cá đỏ: Đặc tính chống viêm của zeaxanthin giúp làm dịu kích ứng, sưng tấy và mẩn đỏ do viêm da.
• Tăng độ ẩm cho da: Zeaxanthin tăng khả năng giữ ẩm của lớp biểu bì, nhờ đó giúp cho làn da căng mọng, ẩm mượt hơn.
• Cải thiện độ đàn hồi: Zeaxanthin kích thích sản sinh collagen, nhờ đó giúp tăng nồng độ săn chắc và khả năng đàn hồi của da.
• Làm sáng, đều màu da: Bằng cách chống lại sự tổn thương do ánh nắng và ức chế phần nào enzyme tyrosinase, zeaxanthin có thể giúp ngăn ngừa và cải thiện tình trạng tăng sắc tố da.

Loại da nào nên sử dụng zeaxanthin?

Zeaxanthin giúp chống lão hóa và làm dịu da. Thành phần này phù hợp với mọi loại da nhưng mang lại lợi ích lớn nhất cho các loại da dưới đây:

1. Da khô, mất nước: Zeaxanthin giúp da giữ ẩm bằng cách củng cố hàng rào bảo vệ da.
2. Da nhạy cảm, dễ kích ứng: Zeaxanthin có tác dụng giảm viêm, làm dịu da nhạy cảm và ít gây kích ứng hơn retinol.
3. Da lão hóa: Zeaxanthin kích thích sự sản sinh collagen, nhờ đó giúp giảm nếp nhăn, làm căng mịn, săn chắc và sáng da.
4. Da dễ bị mụn trứng cá: Đặc tính chống oxy hóa và chống viêm của zeaxanthin giúp ngăn ngừa và trị mụn trứng cá.
5. Da bị tổn thương do ánh nắng mặt trời: Zeaxanthin bảo vệ da khỏi các tác hại của tia cực tím, nhờ đó ngăn ngừa tổn thương, lão hóa và ung thư da.

Zeaxanthin và retinol

Retinol là một trong những hoạt chất chống lão hóa hiệu quả nhất. So với retinol, zeaxanthin có một số ưu điểm như sau:

• Retinol tăng tốc độ thay tế bào da, làm cho các tế bào chết ở bề mặt da bong da để lộ lớp tế bào mới bên dưới sáng màu và mịn màng hơn, đồng thời kích thích sản sinh collagen. Nhưng retinol có thể gây kích ứng, khô da và khiến da nhạy cảm với ánh nắng.
• Zeaxanthin dịu nhẹ với da hơn retinol. Zeaxanthin giúp bảo vệ da chống lại sự oxy hóa và ngoài ra còn có đặc tính chống viêm giúp làm dịu làn da nhạy cảm.
• Retinol khiến da nhạy cảm hơn với ánh nắng nên cần phải thoa kem chống nắng hàng ngày trong thời gian sử dụng retinol. Zeaxanthin bảo vệ da khỏi tác hại của ánh nắng.
• Zeaxanthin thân thiện với da nhạy cảm hơn retinol.
• Zeaxanthin tăng cường sản sinh collagen và cấp ẩm, điều này cũng giúp cho da săn chắc, mịn màng hơn giống như retinol nhưng zeaxanthin ít tác dụng phụ hơn.
• Retinol chỉ nên sử dụng vào buổi tối trong khi zeaxanthin nên sử dụng vào ban ngày để bảo vệ da khỏi ánh nắng.

Zeaxanthin và retinol mang lại các lợi ích tương tự cho da nhưng mỗi chất có những ưu điểm riêng và nên sử dụng vào các thời điểm khác nhau trong ngày. Retinol có tác dụng chống lão hóa mạnh hơn nhưng lại nhiều tác dụng phụ hơn. Zeaxanthin có tác dụng bảo vệ da khỏi ánh nắng trong khi retinol khiến da nhạy cảm hơn với nắng. Hai thành phần này hoàn toàn có thể được sử dụng kết hợp cùng nhau. Nên sử dụng sản phẩm chứa zeaxanthin vào buổi sáng và retinol vào vào buổi.

Zeaxanthin có an toàn không?

Dù dùng qua đường uống hay bôi lên da, zeaxanthin cũng đều rất an toàn. Zeaxanthin không độc hại ngay cả khi sử dụng ở liều cao. Tác dụng phụ duy nhất được báo cáo là những thay đổi về màu da do beta-carotene (màu cam). Những thay đổi này là vô hại.

Nhóm hoạt động vì môi trường (EWG) đã đánh giá mức độ độc hại của zeaxanthin ở mức 1, có nghĩa là rất an toàn.

Nếu bạn đang tìm kiếm một thành phần chống lão hóa tự nhiên, an toàn thì zeaxanthin là một lựa chọn thích hợp.

Zeaxanthin đường uống và bôi da

Mặc dù zeaxanthin thường được dùng qua đường uống thông qua thực phẩm chức năng nhưng các nghiên cứu cho thấy bất kể dùng qua đường uống hay thoa trực tiếp lên da, zeaxanthin đều có lợi cho da:

• Zeaxanthin đường uống: giúp tăng khả năng chống oxy hóa của da khi được bổ sung từ thực phẩm tự nhiên hoặc thực phẩm chức năng. Nhưng chỉ có một phần nhỏ zeaxanthin tiêu thụ đến được da.
• Zeaxanthin bôi ngoài da: zeaxanthin có trong một số loại serum và kem dưỡng da. Khi thoa trực tiếp lên da, zeaxanthin sẽ phát huy tác dụng chống oxy hóa hiệu quả hơn

Để có kết quả tốt nhất, bạn nên kết hợp cả zeaxanthin đường uống và bôi ngoài da để cung cấp chất chống oxy hóa cho da từ cả bên trong lẫn bên ngoài. Nên chọn những sản phẩm dưỡng da có chứa zeaxanthin và các chất chống oxy hóa khác như vitamin C và vitamin E.

Hiện nay vẫn chưa có nhiều sản phẩm chăm sóc da chứa zeaxanthin vì thành phần này vẫn đang trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm. Có rất nhiều sản phẩm và thành phần khác có tác dụng tương tự đã được nghiên cứu chứng minh.