Cách chăm sóc sẹo tốt nhất sau tạo hình thành bụng?

Trong tạo hình thành bụng và các cuộc phẫu thuật căng da khác, áp lực căng tại đường khâu đóng vết mổ chính là kẻ thù gây giãn sẹo. Sẹo sẽ liền dần dần trong khoảng 12 tuần và cho tới khi liền đủ chắc chắn, thì nó là phần “yếu ớt” nhất. Vì trong phẫu thuật tạo hình thành bụng, căng da toàn thân, treo ngực sa trễ… da bị căng rất nhiều, vậy nên sẹo có nguy cơ cao bị “kéo giãn” hoặc rộng ra.

Dù các tấm silicone có thể đem lại một vết sẹo phẳng, nhưng chúng không thể ngăn sẹo giãn rộng ra. Kem hoặc steroid cũng không giúp tránh kéo giãn sẹo. Chỉ có giảm căng mới có thể giữ vết sẹo mỏng hết mức có thể. Bạn có thể nhận ra trong nhiều vết sẹo tạo hình thành bụng, phần ở giữa thường to nhất còn ở hai bên hông là mỏng nhất. Đó là do ở giữ bị kéo căng nhất còn hai bên ít bị kéo căng hơn.

Sản phẩm Embrace sẽ loại bỏ phần lớn sức kéo căng trên da ở hai bên vết mổ và khép sát miệng vết mổ. Nhưng nó hơi đắt nếu dùng xuyên suốt 12 tuần. Khi bệnh nhân không muốn dùng Embrace thì tôi dán vết thương lại (bằng miếng dán y tế) để hạn chế kéo căng da nhất có thể trong 12 tuần và khuyên không cong lưng, luôn tìm chỗ ngồi và tránh làm căng giãn vết sẹo.

Vết sẹo có thể được hạ thấp xuống để ẩn bên dưới mép quần lót và nằm ở mép phần mu của bạn. Chăm sóc sẹo tốt nhất, mục tiêu chính là giảm tối đa hoặc hoàn toàn che khuất sẹo phẫu thuật. Cả bạn lẫn bác sĩ đều muốn để lại ít sẹo nhất có thể.

Bệnh nhân có sẹo bị giãn to hoặc không lành đúng cách sau phẫu thuật có thể do nhiều nguyên nhân:

1. Sẹo xấu thường xảy ra nhất do cơ địa dễ bị sẹo
2. Các bệnh lý nền hoặc
3. Không chăm sóc sẹo, vết thương đúng cách.

Nguyên nhân thứ 3 rất quan trọng và bệnh nhân có thể tác động lớn đến diện mạo của vết sẹo bằng việc tuân thủ các phương pháp chăm sóc sẹo tốt nhất. Một số mẹo có thể kể ra là:

1. Hạn chế tối đa lực căng kéo lên vết sẹo – miếng dán Steri Strips và/hoặc băng dán phẫu thuật thường được dùng ở những phần không mọc rậm lông để giảm sức căng lên trên vết sẹo. Qua đó giảm tối đa lực căng kéo làm vết sẹo tách ra (bung vết mổ – dehiscence) tạo vết thương hở và làm chậm quá trình hồi phục, khiến sẹo to hơn, dày và xấu xí hơn.
2. Giữ vết mổ sạch sẽ, tránh nhiễm trùng. Tuân thủ tuyệt đối các chỉ dẫn chăm sóc sẹo của bác sĩ, không thêm thắt gì. KHÔNG ĐƯỢC bôi các sản phẩm khác sản phẩm được bác sĩ kê mà không bàn với bác sĩ trước. Điều này đặc biệt quan trọng trong những tuần đầu tiên. Nếu có dấu hiệu nhiễm trùng, ngay lập tức liên lạc với bác sĩ và/hoặc tới gặp bác sĩ/y tá. Các dấu hiệu thường thấy của nhiễm trùng có thể bao gồm đỏ viền ngoài vết mổ, sưng không đối xứng, tụ dịch, mưng mủ, sốt, ớn lạnh và “cảm thấy ốm”.
3. Che chắn vết sẹo khỏi ánh sáng mặt trời: Tốt nhất là tránh ánh sáng mặt trời. Phơi nắng tối thiểu để tránh tăng sắc tố da (chuyển sang màu nâu vĩnh viễn) và các vấn đề khác có thể khiến vết sẹo lộ rõ hơn. Dùng thêm kem chống nắng, ít nhất là 30 SPF, và một lớp trang điểm che phủ để bảo vệ vết sẹo trước các tia nắng độc hại. Lời khuyên này đặc biệt quan trọng trong năm đầu sau phẫu thuật.
4. Sử dụng các sản phẩm làm liền sẹo được bác sĩ khuyên dùng. Bệnh nhân dường như có quan điểm riêng của họ về lời khuyên này, tất cả mọi thứ từ vitamin E tinh khiết, bơ ca-cao cho tới lô hội… ngoài giữ ẩm cho sẹo thì các tác dụng khác rất hạn chế. Mặc dù giữ ẩm rất quan trọng, nhưng có các sản phẩm tốt hơn đã được khoa học nghiên cứu và có công hiệu cao hơn. Hầu hết các bài báo khoa học viết về vấn đề này cho rằng gel silicone bôi ngoài da hoặc miếng dán silicone đem lại kết quả tốt nhất. Có rất nhiều sản phẩm để bạn lựa chọn, nhưng silicone nên là nguyên liệu chính. Mặc dù Mederma, sử dụng thành phần hoạt tính là chất dẫn xuất của chiết xuất hành tây thay vì dùng chủ yếu silicone, có thể có tác dụng, nhưng các sản phẩm dùng silicone làm chủ đạo vẫn tốt hơn và còn có thể chứa các thành phần khác hỗ trợ (hydrocortisone hoặc các loại steroid khác, vitamin E, kem chống nắng…). Hiện tại tôi thích dùng các sản phẩm BioCorneum hoặc Kelo-Cote. Ý thức tuân thủ của bệnh nhân cũng rất quan trọng – phải dùng đều đặn và theo đúng chỉ dẫn, nếu không sẽ không đạt được hiệu quả cao nhất. KHÔNG ĐƯỢC bôi sản phẩm gì trước khi bàn bạc với bác sĩ.
5. Theo dõi để đảm bảo vết sẹo đang lành một cách tối ưu nhất. Đi tái khám đầy đủ theo lịch đã hẹn với bác sĩ để xác nhận là sẹo của bạn đang lành đúng kỳ vọng. Đôi khi bạn có thể cần chế phẩm steroid bôi ngoài da hoặc một chuỗi các mũi tiêm tẹt sẹo (5-FU và/hoặc steroid) hoặc sử dụng laser để điều trị hoặc ngăn ngừa sẹo tăng sinh hoặc sẹo lồi (sẹo nhô lên, đỏ), hoặc dùng các loại thuốc bôi ngoài khác để điều trị tăng sắc tố sau sưng viêm (sẹo sẫm màu) kèm theo kem bôi được kê đơn và có thể là điều trị laser

Sẹo sau mổ là thứ để đổi lấy những lợi ích từ ca phẫu thuật. Tuy nhiên, giảm tối đa sẹo cũng là một phần quan trọng trong quy trình phẫu thuật.

Có những điều không thể thay đổi được, ví dụ như gen di truyền, có một số người dễ bị sẹo hơn một số người khác. Tuy nhiên, các biện pháp có thể thực hiện được để giảm nguy cơ sẹo xấu là kỹ thuật phẫu thuật tỉ mỉ với vết khâu có độ căng vừa phải. Hiển nhiên, trong phẫu thuật tạo hình thành bụng, lớp da được kéo căng hơn trước khi phẫu thuật khá nhiều và lực kéo lên vết sẹo có thể khiến sẹo bị giãn rộng ở một số bệnh nhân.

Với phẫu thuật này, tôi sẽ tiến hành khâu nhiều lớp nhằm giảm nguy cơ làm giãn sẹo, yêu cầu bệnh nhân quấn băng ép và đi lại, ngủ nghỉ trong tư thế khom người khoảng 1-2 tuần sau phẫu thuật để giảm sức căng lên vết sẹo.

Có một sản phẩm gần đây gọi là Embrace, nó là một kiểu miếng dán silicon đặc thù giúp làm giảm áp lực vốn có thể tạo thêm mô sẹo. Nó đã được chứng minh qua một nghiên cứu mù đôi ngẫu nhiên là có tác dụng hỗ trợ lành sẹo. Nhìn chung, nên bắt đầu dùng Embrace khoảng 2-3 tuần sau phẫu thuật và thay băng một lần/tuần trong tổng cộng 8 tuần.

Các lựa chọn khác sau phẫu thuật cũng bao gồm mát-xa vết sẹo, tránh tiếp xúc tia cực tím như phi thuyền nhuộm da hay phơi nắng, có thể sử dụng một số loại tia laser để giảm mức độ đỏ hoặc dày của mô sẹo.

Cuối cùng, một số bệnh nhân bị lồi sẹo nghiêm trọng có thể cần tiêm steroid.